Veilige School >> Portfolio

PORTFOLIO VEILIGHEID

Onderzoek "Veilig op school!?

Scholen hebben door de komst van een incidentenregistratiesysteem, het schoolveiligheidsplan en de veiligheidscoördinator meer mogelijkheden om een veilig klimaat te realiseren. Ook het VIOS heeft ertoe bijgedragen dat er de afgelopen jaren op Amsterdamse scholen meer aandacht voor het thema veiligheid is gekomen. Ondanks deze inspanningen blijkt dat het veiligheidsgevoel van leerlingen in Amsterdam in 2006 niet is toegenomen. Ook het aantal leerlingen in Amsterdam dat slachtoffer is geworden van ongewenst gedrag is, in vergelijking met een onderzoek uit 2001, niet afgenomen.
Dat blijkt uit het onderzoek "Veilig op school!? Een onderzoek naar de invloed van schoolfactoren op de veiligheidsbeleving van Amsterdamse jongeren” uit 2006.


Voor het onderzoek zijn 15 schoolleiders, 49 leerkrachten en 1100 leerlingen in het voortgezet onderwijs ondervraagd. De resultaten geven een representatief beeld van de veiligheid in het voortgezet onderwijs in Amsterdam.

Veiligheid niet toegenomen
Een ruime meerderheid van de ondervraagde leerlingen voelt zich veilig in en om de school (85.7%). Dit percentage ligt lager dan enkele jaren geleden, toen 90% van de Amsterdamse leerlingen aangaf zich veilig te voelen (Dienst Onderzoek en Statistiek Amsterdam, 2003). Binnen de klas voelen leerlingen zich het meest veilig. In de buurt van de school voelen leerlingen zich relatief minder veilig. 2.6 procent van de leerlingen zegt zich (bijna) altijd onveilig te voelen op school.

Uit een vergelijking van de resultaten met een onderzoek uit 2001 blijkt dat het aantal incidenten op Amsterdamse scholen relatief stabiel is gebleven. Pesten, vandalisme, afpersing en diefstal komen niet vaker voor dan een aantal jaar geleden, maar er is ook geen sprake van een daling . De meest ernstige vormen van ongewenst gedrag, namelijk bedreiging met een wapen, seksuele intimidatie en lichamelijk geweld, komen in dit onderzoek echter wel minder vaak voor.

Van het voorkomen van incidenten naar een gerichte aanpak
Incidenten vormen dikwijls de aanleiding om stil te staan bij de veiligheid op school.

Er blijken echter ook andere schoolfactoren die onveiligheid kunnen veroorzaken. In dit onderzoek werd daarom niet alleen de veiligheidsbeleving van leerlingen gemeten, maar werd ook de invloed van 15 schoolfactoren op het veiligheidsgevoel van leerlingen onderzocht.

 

Het onderzoek toont aan dat de veiligheid op scholen kan verbeteren wanneer scholen hun aandacht meer richten op de schoolfactoren die van invloed zijn op het veiligheidsgevoel van leerlingen. Vooral schoolbinding, didactische kwaliteit en de wijze van omgang met ongewenst gedrag (e.g. het kunnen melden van ongewenst gedrag en de manier waarop er met de melding wordt omgegaan) blijken een duidelijke samenhang te vertonen met het veiligheidsgevoel. Ook blijkt de omgang in de klas tussen leerkracht en leerlingen (klassenmanagement) sterk samen te hangen met de veiligheidsbeleving van leerlingen. Door deze factoren op te nemen in het veiligheidsbeleid gaan scholen niet alleen preventief te werk, maar geven scholen een duidelijk signaal dat veiligheid op school veel meer omvat dan ongewenst gedrag.

De kern van een structurele, preventieve aanpak van de veiligheidsproblematiek kan omschreven worden als (1) het duidelijk onderscheid maken tussen het voorkomen van ongewenst gedrag en verbeteren van het veiligheidsgevoel, en (2) het opnemen van met name de factoren schoolbinding, didactische kwaliteit, de omgang met ongewenst gedrag en klassenmanagement in het veiligheidsbeleid.